Postępowanie z lekiem cytotoksycznym

Jedną z najskuteczniejszych metod leczenia onkologicznego jest chemioterapia.

Leki cytotoksyczne podawane chorym mają za zadanie zniszczyć komórki nowotworowe i uratować życie pacjenta. Niestety z racji tego, że są to silnie działające substancje stanowią zagrożenie dla zdrowia personelu medycznego, ponieważ mogą niekorzystnie wpływać na zdrowe komórki organizmu.

Podczas pracy z lekami cytotoksycznymi należy bardzo zwracać uwagę na bezpieczeństwo pracy – zakładać kombinezony oraz rękawice spełniające wymagane normy. Stosowanie się do zaleceń daje poczucie bezpieczeństwa osobom związanym z przygotowaniem, obrotem oraz podawaniem leków cytotoksycznych, a jednocześnie zabezpiecza produkt przed zanieczyszczeniem.

Przenikanie cytostatyków

Przenikanie to proces, w którym substancja chemiczna (w postaci cieczy, gazu lub pary) przenika na poziomie molekularnym przez materiał, z którego wykonana jest odzież ochronna. Każdy środek ochrony indywidualnej musi być dostarczony wraz z odpowiednią dokumentacją zaświadczającą, że spełnia odpowiednie normy i jest przeznaczony do pracy w określonych warunkach.
Odporność na przenikanie mierzy się badając materiał użyty do produkcji środka ochrony indywidualnej. Aby dokonać porównania danych, które dotyczą przenikania wyznacza się czas przebicia przy różnych, znormalizowanych szybkościach przenikania, tj. 0,01µg/cm²/min., 0,1 µg/cm²/min oraz 1,0 µg/cm²/min.

Narażenie zawodowe na działanie leków cytotoksycznych

Cytostatyki to bardzo silnie działające substancje o potencjalnym działaniu rakotwórczym, mutagennym, a także wywołującym zaburzenia funkcji rozrodczych. Bez zastosowania odpowiednich środków ochronnych stwarzają zagrożenie zdrowotne dla osób narażonych na bezpośredni kontakt z nimi. Największe ryzyko stanowi kontakt preparatu ze skórą w przypadku rozlania, czy wycieku substancji chemicznej. Zagrożenie stanowi również powstanie aerozolu w miejscu pracy. Najbardziej narażeni są pracownicy aptek przygotowujących leki cytotoksyczne w szpitalach i centrach onkologii, pielęgniarki onkologiczne oraz personel sprzątający.

Jak zminimalizować ryzyko?

Najlepszym sposobem ochrony jest stosowanie właściwej odzieży ochronnej. Zgodnie z prawem, każdy pracownik narażony na pracę z substancjami cytotoksycznymi, niezależnie od stanowiska musi mieć zapewnione odpowiednie, certyfikowane środki ochrony indywidualnej, posiadające oznakowanie CE.

Aby odpowiednio dobrać środki ochrony osobistej należy ocenić zagrożenie, a także zrozumieć wszystkie wymogi związane z konkretną pracą. Należy zwrócić uwagę, że ważną kwestią jest także zabezpieczenie leku przed zanieczyszczeniami z zewnątrz. Integralność produktu, właściwe procedury w zakresie pracy aseptycznej oraz zasady Dobrej Praktyki Wytwarzania.

"Wyroby medyczne są przeznaczone do użytku zgodnie z ich przewidzianym zastosowaniem określonym przez producenta. Użytkowanie ich w sposób inny niż wskazany przez producenta może prowadzić do nieprawidłowego działania wyrobu, co może skutkować zagrożeniem dla zdrowia lub życia pacjenta. Przed użyciem każdego wyrobu medycznego, należy dokładnie zapoznać się z instrukcją obsługi oraz wszelkimi zaleceniami dotyczącymi bezpieczeństwa. Wyroby medyczne powinny być stosowane wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny lub pod jego nadzorem, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi oraz standardami bezpieczeństwa."