Jak wspierać odporność Twojego maluszka?

Zgodnie z koncepcją pierwszych 1000 dni, wczesne dzieciństwo to wyjątkowy i niepowtarzalny okres dla każdego człowieka.

Wiele podejmowanych wówczas decyzji może znacząco wpływać na rozwój dziecka, a nawet, poprzez procesy epigenetyczne, modyfikować ekspresję poszczególnych genów. Jedną z nich jest odpowiednie żywienie. Oddziałuje ono nie tylko na zdrowie dziecka w tym okresie, ale także poprzez modyfikację ryzyka wystąpienia wielu chorób może mieć długofalowe konsekwencje zarówno w późniejszym dzieciństwie, jak i w dorosłości.

W odniesieniu do żywienia we wczesnym dzieciństwie najczęściej analizuje się jego wpływ na rozwój otyłości i powiązanych z nią chorób metabolicznych i sercowo-naczyniowych w późniejszym wieku i dorosłości. Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia co trzecie dziecko w Europie ma nadwagę lub jest otyłe, a 60% z tych, których masa ciała była nieprawidłowa przed okresem dojrzewania, będzie otyła także w dorosłości. Dowiedziono, że wzrost masy ciała w pierwszym roku życia tylko o jedno odchylenie standardowe powoduje wzrost ryzyka otyłości w późniejszym dzieciństwie o 100%, a w dorosłości o 23%. Podobny wpływ ma także zbyt szybkie tempo przyrostu masy ciała w okresie niemowlęcym.

Ograniczenie rozważań na temat żywienia dzieci jedynie do kaloryczności pokarmów, czy proporcji pomiędzy głównymi składnikami odżywczymi (węglowodanami, białkami i tłuszczami) jest zbyt dużym uproszczeniem. Wczesne dzieciństwo, to także okres, w którym kształtują się zarówno morfologicznie, jak i czynnościowo wszystkie najważniejsze układy i narządy.

Szczególną uwagę przykuwa układ odpornościowy. Podstawową jego funkcją jest oczywiście zwalczanie patogenów. Jeśli jednak spojrzymy na niego w nieco innym kontekście, swoją aktywność może on realizować nie tylko w odniesieniu do antygenów bakteryjnych czy wirusowych, ale także wirusowych powiązanych z komórkami własnego ustroju czy komórkami nowotworowymi. Odpowiednie ukierunkowanie jego działania może więc znacząco wspomóc zapobieganie wystąpieniu chorób alergicznych, autoimmunologicznych czy nowotworowych.

Wszystkie opisane powyżej efekty można osiągnąć poprzez zapewnienie nie tylko odpowiedniej kaloryczności diety dziecka, ale także odpowiedniego składu jakościowego, tj. zawartości mikro- i makroelementów. Co roku publikowane są liczne badania naukowe donoszące o aktywności immunomodulacyjnej kolejnych substancji zawartych w mniej lub bardziej orientalnych produktach żywnościowych. Zdarza się, że są to odkrycia ważne i przełomowe, jak w przypadku wpływu błonnika. Często są to jedynie przemijające mody, a zainteresowanie nimi gaśnie wraz z brakiem solidnych dowodów naukowych.

Od bardzo dawna zainteresowanie badaczy budzą witaminy. Nie są ona składnikami odżywczymi w oczywistym tego słowa znaczeniu, gdyż nie mają żadnej wartości kalorycznej, co nie zmienia jednak faktu, że pełnią w organizmie niezwykle istotną funkcję regulacyjną, także w odniesieniu do układu odpornościowego.

Największe zainteresowanie od dawna, zwłaszcza wśród rodziców budzą witaminy C i D.

Skutki niedoboru witamin C i D.

Niedobory witaminy C w krajach rozwiniętych, w tym w Polsce jest zjawiskiem wyjątkowo rzadkim. Jego klasyczną postacią jest szkorbut. Pierwsze objawy choroby pojawiają się po około miesiącu niedoborowej diety. Należą do nich głównie zmęczenie, złe samopoczucie, zapalenie dziąseł, a w dalszej kolejności wybroczyny, bóle stawów, zaburzenia chodu, upośledzenie gojenia ran, obrzęk i krwawienie dziąseł, a także utrata zębów.

Dodatkowo, utrata krwi, a także zmniejszenie wchłaniania żelaza niehemowego prowadzą do niedokrwistości.

Jeśli chodzi w skutki niedoboru witaminy D, to podstawowym, a także jak dotychczas najlepiej przeanalizowanym w wielu badaniach epidemiologicznych, jest krzywica. Zazwyczaj rozwija się ona u niemowląt powyżej 3go miesiąca życia. Poza zaburzeniami mineralizacji kości oraz związanym z nimi bólem i deformacjami kończyn, może objawiać się także osłabieniem siły mięśniowej, zaburzeniami rozwoju psychomotorycznego, czy napadami drgawek.

Z niedoborem witaminy D związane jest także występowanie mnóstwa innych chorób z bodaj wszystkich układów. Jest to między innymi astma oskrzelowa, liczne nowotwory, choroba Hashimoto, choroby neurodegeneracyjne czy schizofrenię.